یکی از پرتکرارترین سوالاتی که بیماران در جلسات معاینه مطرح میکنند این است:
مسواک بعد از صبحانه بهتر است یا قبل از آن؟
بسیاری از افراد تصور میکنند منطقیترین کار این است که ابتدا صبحانه بخورند و سپس مسواک بزنند. اما آیا از نظر علمی هم همین توصیه وجود دارد؟ آیا مسواک بعد از صبحانه همیشه انتخاب درستی است؟
پاسخ این سوال به نوع صبحانه، وضعیت بزاق دهان و سلامت مینای دندان بستگی دارد. در این مقاله بهصورت کاملاً علمی و کاربردی بررسی میکنیم که بهترین زمان مسواک زدن در صبح چه زمانی است و چرا در برخی شرایط، مسواک بعد از صبحانه میتواند به مینای دندان آسیب بزند.
در طول شب چه اتفاقی در دهان میافتد؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید بدانیم در طول شب چه تغییراتی در دهان رخ میدهد.
- ترشح بزاق کاهش مییابد
- محیط دهان اسیدیتر میشود
- باکتریها فعالتر میشوند
- پلاک میکروبی تجمع پیدا میکند
به همین دلیل است که صبحها اغلب با بوی بد دهان از خواب بیدار میشویم. این بوی بد ناشی از فعالیت باکتریها در محیط کماکسیژن شبانه است.
بنابراین وقتی از خواب بیدار میشویم، سطح دندانها پوشیده از پلاک و باکتری است.
اگر بدون مسواک صبحانه بخوریم چه میشود؟
اگر بدون مسواک زدن، صبحانه مصرف کنیم:
- باکتریهای موجود روی دندان با قندهای غذا ترکیب میشوند
- اسید تولید میشود
- محیط دهان اسیدیتر میشود
- خطر پوسیدگی افزایش پیدا میکند
در این حالت اگر بلافاصله مسواک بعد از صبحانه انجام شود، ممکن است در شرایط اسیدی، مینای دندان دچار آسیب شود.
نقش اسید در آسیب به دندانها
بسیاری از صبحانههای رایج شامل مواد اسیدی هستند:
- آب پرتقال
- قهوه
- چای
- نان سفید
- مربا
- شیرینکنندهها
وقتی این مواد مصرف میشوند، pH دهان کاهش پیدا میکند. در این وضعیت، مینای دندان موقتاً نرمتر میشود. اگر در همین زمان مسواک بزنیم، احتمال سایش و آسیب به مینای دندان بیشتر میشود.
به همین دلیل برخی تحقیقات توصیه میکنند اگر قصد دارید مسواک بعد از صبحانه انجام دهید، حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید تا بزاق دهان محیط را خنثی کند.
پس بالاخره مسواک بعد از صبحانه بهتر است یا قبل از آن؟
پاسخ علمی به این سوال این است:
در اغلب موارد، مسواک زدن قبل از صبحانه گزینه ایمنتری است.
چرا؟
- باکتریهای شبانه را حذف میکنید
- فلوراید خمیردندان لایه محافظ روی دندان ایجاد میکند
- اسید تولید شده پس از صبحانه کمتر به مینای دندان آسیب میزند
اما این به معنای ممنوع بودن مسواک بعد از صبحانه نیست. بلکه باید اصول آن رعایت شود.
اگر بخواهیم مسواک بعد از صبحانه انجام دهیم، چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اگر ترجیح میدهید مسواک بعد از صبحانه انجام شود:
- حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید
- ابتدا دهان را با آب ساده بشویید
- از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید
- فشار زیاد وارد نکنید
- از مسواک نرم استفاده کنید
این کار باعث میشود خطر سایش مینای دندان کاهش یابد.
بررسی علمی؛ چه میگوید تحقیقات؟
مطالعات منتشر شده در British Dental Journal نشان دادهاند که مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف نوشیدنیهای اسیدی میتواند باعث افزایش سایش مینای دندان شود.
همچنین American Dental Association توصیه میکند در صورت مصرف مواد اسیدی، حداقل ۳۰ دقیقه پیش از مسواک زدن صبر کنید.
بنابراین اگر صبحانه شما شامل آبمیوه، قهوه یا مواد شیرین است، بهتر است از مسواک فوری خودداری کنید.
مزایا و معایب مسواک قبل از صبحانه
مزایا:
- حذف باکتریهای شبانه
- کاهش بوی بد دهان
- محافظت فلورایدی پیش از مصرف غذا
- کاهش تولید اسید
معایب:
- ممکن است احساس طعم خمیردندان هنگام صبحانه ایجاد شود
- برخی افراد احساس تمیزی پس از غذا را ترجیح میدهند
مزایا و معایب مسواک بعد از صبحانه
مزایا:
- پاک کردن باقیمانده غذا
- احساس طراوت بیشتر
معایب:
- خطر سایش مینای دندان در صورت انجام فوری
- آسیب احتمالی در صورت مصرف مواد اسیدی
بهترین توصیه دندانپزشکان چیست؟
در اغلب شرایط، توصیه میشود:
صبح پس از بیدار شدن مسواک بزنید
اگر صبحانه اسیدی مصرف کردید، صبر کنید
شبها حتماً قبل از خواب مسواک بزنید
شب مهمترین زمان مسواک زدن است.
وضعیتهای خاص
افرادی که رفلاکس معده دارند
باید حتماً قبل از صبحانه مسواک بزنند، زیرا اسید معده نیز مینای دندان را تضعیف میکند.
بیماران دارای لمینت یا کامپوزیت
باید از خمیردندان غیرساینده استفاده کنند، بهویژه اگر مسواک بعد از صبحانه انجام میشود.
بیماران دارای ایمپلنت
باید بهطور دقیق و منظم بهداشت را رعایت کنند؛ زمان مسواک اهمیت دارد اما تکنیک مهمتر است.
آیا فقط زمان مهم است یا روش هم اهمیت دارد؟
زمان مسواک زدن مهم است، اما روش صحیح مسواک زدن اهمیت بیشتری دارد. اگر تکنیک اشتباه باشد، حتی بهترین زمان هم فایده چندانی ندارد.
بنابراین:
- زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه
- حرکات ملایم لرزشی
- حداقل ۲ دقیقه زمان
- استفاده از نخ دندان
باید رعایت شود.
جمعبندی نهایی
پاسخ قطعی برای همه افراد یکسان نیست، اما از نظر علمی در اغلب موارد مسواک قبل از صبحانه ایمنتر است. اگر ترجیح میدهید مسواک بعد از صبحانه انجام شود، حتماً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید تا محیط دهان خنثی شود و خطر آسیب به مینای دندان کاهش یابد.
مهمتر از زمان، اجرای صحیح تکنیک و استفاده از ابزار مناسب است. اگر درباره وضعیت مینای دندان، حساسیت یا تحلیل لثه نگرانی دارید، بهتر است معاینه تخصصی انجام شود.
برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی سلامت دهان و دندان خود میتوانید از طریق وبسایت مطب دندانپزشکی تخصصی دکتر آزاده خاجوی اقدام کنید.
سوالات متداول درباره مسواک بعد از صبحانه یا قبل ار آن
- آیا مسواک بعد از صبحانه باعث پوسیدگی میشود؟
خیر، اگر ۳۰ دقیقه صبر کنید و اصول را رعایت کنید، مشکلی ایجاد نمیشود. - اگر عجله داشته باشیم چه کنیم؟
میتوانید قبل از صبحانه مسواک بزنید و بعد از غذا دهان را با آب بشویید. - نوشیدن فقط چای یا قهوه چطور؟
چون اسیدی هستند، بهتر است پیش از مسواک کمی صبر کنید. - کودکان چه زمانی مسواک بزنند؟
برای کودکان نیز مسواک قبل از صبحانه گزینه مناسبی است. - مهمتر است صبح مسواک بزنیم یا شب؟
شب مهمتر است، زیرا باکتریها در طول خواب فعالتر میشوند.
