بریجهای دندانی و روکشهای ایمپلنتی از پرکاربردترین روشهای جایگزینی دندانهای از دسترفته هستند. این درمانها علاوه بر بازگرداندن عملکرد جویدن و زیبایی لبخند، به حفظ تعادل اکلوژن و جلوگیری از جابهجایی دندانها کمک میکنند. با این حال، موفقیت بلندمدت آنها وابسته به یک عامل کلیدی است: حذف پلاک در بریجهای دندانی و ایمپلنتی بهصورت منظم و اصولی.
پلاک میکروبی یک لایه بیوفیلم چسبنده حاوی باکتریهاست که در صورت عدم پاکسازی، میتواند منجر به پوسیدگی دندانهای پایه بریج، التهاب لثه، بوی بد دهان و حتی شکست درمان شود. در ایمپلنتها نیز تجمع پلاک ممکن است به پریایمپلنتایتیس و تحلیل استخوان منجر گردد. در این مقاله بهصورت کاملاً تخصصی به بررسی روشهای مؤثر، ابزارهای مناسب، تکنیکهای صحیح و اشتباهات رایج در حذف پلاک در بریجهای دندانی و ایمپلنتی میپردازیم.
چرا پلاک در بریجها بیشتر تجمع مییابد؟
بریجهای دندانی دارای ساختاری هستند که شامل:
- دندانهای پایه (اباتمنت)
- پونتیک (دندان جایگزین معلق)
- ناحیه تماس با لثه
میباشند. زیر پونتیک فضایی وجود دارد که مستعد تجمع مواد غذایی و باکتریهاست. از آنجا که مسواک بهتنهایی نمیتواند این ناحیه را بهطور کامل تمیز کند، احتمال باقی ماندن پلاک افزایش مییابد.
در ایمپلنتها نیز ناحیه اتصال روکش به اباتمنت و خط لثه اطراف آن، محل شایع تجمع بیوفیلم است.
عوارض عدم حذف پلاک در بریجهای دندانی
اگر بهداشت بیندندانی بهدرستی انجام نشود، عوارض زیر ممکن است رخ دهد:
- پوسیدگی دندانهای پایه
- التهاب و خونریزی لثه
- تحلیل لثه
- بوی بد دهان
- لق شدن بریج
- تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت
به همین دلیل، حذف پلاک در بریجهای دندانی نهتنها یک اقدام بهداشتی، بلکه یک ضرورت درمانی است.
روشهای مؤثر حذف پلاک در بریجهای دندانی
۱. استفاده از سوپرفلاس (Super Floss)
سوپرفلاس یکی از مؤثرترین ابزارها برای تمیز کردن زیر بریج است. این نخ دارای سه بخش است:
- سر سفت برای عبور از زیر پونتیک
- بخش اسفنجی برای تمیز کردن سطح زیرین
- قسمت معمولی برای تماس با دندان پایه
نحوه استفاده:
- قسمت سفت را از زیر بریج عبور دهید.
- بخش اسفنجی را بهآرامی زیر پونتیک حرکت دهید.
- سطح دندان پایه را با حرکت C شکل تمیز کنید.
این روش یکی از اصلیترین تکنیکهای حذف پلاک در بریجهای دندانی محسوب میشود.
۲. برس بیندندانی (Interdental Brush)
در صورت وجود فاصله مناسب، برس بیندندانی بسیار مؤثر است.
مزایا:
- تمیز کردن عمیقتر
- تحریک ملایم لثه
- دسترسی بهتر به نواحی زیر بریج
انتخاب سایز مناسب اهمیت زیادی دارد؛ برس نباید بیش از حد بزرگ باشد.
۳. واترجت (Water Flosser)
واترجت با استفاده از فشار آب پالسی، پلاک شل و بقایای غذایی را حذف میکند.
کاربرد در ایمپلنت:
- تمیز کردن اطراف اباتمنت
- کاهش التهاب لثه
- کمک به کنترل پریایمپلنت موکوزیت
با این حال، واترجت مکمل است و جایگزین کامل نخ نمیشود.
۴. مسواک بیندندانی زاویهدار
برای دسترسی به نواحی خلفی و زیر بریجهای وسیع بسیار کاربردی است.
۵. دهانشویههای آنتیباکتریال
در موارد التهاب لثه یا ایمپلنتهای پرریسک، دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین (طبق تجویز پزشک) یا ترکیبات ضدپلاک میتوانند به کنترل بیوفیلم کمک کنند.
برای معاینه دورهای و جرمگیری تخصصی بریج و ایمپلنت، با کلینیک دکتر ازاده خاجوی تماس بگیرید.
تکنیک صحیح حذف پلاک در بریجهای ایمپلنتی
در بریجهای متکی بر ایمپلنت، توجه به موارد زیر ضروری است:
- تمیز کردن دقیق ناحیه اتصال روکش به اباتمنت
- جلوگیری از فشار بیش از حد به لثه
- استفاده از نخ مخصوص ایمپلنت (ضخیمتر و نرمتر)
- بررسی منظم خونریزی هنگام تمیز کردن
ایمپلنت فاقد لیگامان پریودنتال است و التهاب اطراف آن سریعتر به استخوان منتقل میشود. بنابراین حذف پلاک در بریجهای دندانی ایمپلنتی اهمیت دوچندان دارد.
چند بار در روز باید تمیز کرد؟
حداقل:
- روزی یک بار نخ یا سوپرفلاس
- دو بار مسواک
- استفاده از واترجت در صورت نیاز
بهترین زمان تمیز کردن کامل، شب قبل از خواب است.
اشتباهات رایج در حذف پلاک در بریجهای دندانی
- تمیز نکردن زیر پونتیک
- اتکا صرف به مسواک
- استفاده نکردن از نخ مخصوص
- فشار زیاد و آسیب به لثه
- بیتوجهی به خونریزیهای خفیف
خونریزی مداوم نشانه التهاب است و باید بررسی شود.
نشانههای هشداردهنده تجمع پلاک
در صورت مشاهده موارد زیر مراجعه به دندانپزشک ضروری است:
- بوی بد دهان مداوم
- تورم یا قرمزی لثه
- احساس فشار یا درد هنگام جویدن
- لق شدن بریج
- تغییر رنگ در اطراف لبه روکش
نقش چکاپهای دورهای در کنار حذف پلاک
حتی با رعایت دقیق بهداشت، مراجعات هر ۴ تا ۶ ماه برای:
- جرمگیری تخصصی
- بررسی سلامت دندانهای پایه
- ارزیابی وضعیت استخوان اطراف ایمپلنت
- کنترل تطابق بریج
ضروری است.
تفاوت مراقبت در بریج دندان طبیعی و ایمپلنتی
| ویژگی | بریج روی دندان طبیعی | بریج روی ایمپلنت |
| خطر پوسیدگی | بالا | ندارد |
| خطر التهاب لثه | متوسط | بالا |
| تحلیل استخوان | کندتر | سریعتر در صورت عفونت |
| حساسیت به پلاک | زیاد | بسیار زیاد |
این جدول نشان میدهد که حذف پلاک در بریجهای دندانی بهویژه در نوع ایمپلنتی، نقش حیاتی در حفظ درمان دارد.
آیا جرمگیری به بریج آسیب میزند؟
خیر، در صورت انجام توسط متخصص و با ابزار مناسب، جرمگیری نهتنها آسیبزا نیست بلکه برای افزایش طول عمر بریج ضروری است.
برای حفظ سرمایهای به نام لبخندتان، به متخصص اعتماد کنید: دکتر ازاده خاجوی
جمعبندی نهایی
بریجهای دندانی و ایمپلنتی سرمایهگذاری مهمی برای سلامت و زیبایی لبخند شما هستند. اما بدون رعایت بهداشت دقیق، حتی بهترین درمانها نیز در معرض شکست قرار میگیرند. حذف پلاک در بریجهای دندانی باید بخشی ثابت از روتین روزانه شما باشد و شامل استفاده از سوپرفلاس، برس بیندندانی و در صورت نیاز واترجت باشد.
تنها چند دقیقه زمان در روز میتواند از درمانهای پیچیده و پرهزینه آینده جلوگیری کند.
اگر درباره روش صحیح تمیز کردن بریج یا ایمپلنت خود تردید دارید، توصیه میشود برای آموزش عملی و بررسی تخصصی به مطب دندانپزشکی تخصصی دکتر آزاده خاجوی مراجعه کنید تا برنامه بهداشت شخصیسازیشده دریافت نمایید.
سوالات متداول (FAQ) درباره حذف پلاک در بریجهای دندانی و ایمپلنتی
- آیا بریج دندانی هم پوسیده میشود؟
خود بریج خیر، اما دندانهای پایه ممکن است پوسیده شوند. - آیا واترجت جایگزین نخ است؟
خیر، مکمل محسوب میشود. - اگر زیر بریج را تمیز نکنم چه میشود؟
پلاک تجمع یافته و باعث التهاب لثه و بوی بد دهان میشود. - چند وقت یکبار باید برای چکاپ مراجعه کنم؟
معمولاً هر ۴ تا ۶ ماه. - خونریزی هنگام تمیز کردن طبیعی است؟
خونریزی نشانه التهاب است و باید بررسی شود.
