اگر از بیماران بپرسیم روزانه چند بار مسواک میزنند، اغلب پاسخ میدهند «دو بار در روز». اما وقتی درباره کشیدن نخ دندان سؤال میکنیم، معمولاً یا پاسخی نمیشنویم یا میگویند «گاهی وقتها»!
واقعیت این است که حتی بهترین و دقیقترین مسواک زدن هم نمیتواند فضای بین دندانها را بهطور کامل تمیز کند. حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از سطح دندانها در نواحی بیندندانی قرار دارد؛ جایی که مسواک به آن دسترسی ندارد. اگر این نواحی بهدرستی تمیز نشوند، پلاک میکروبی بهمرور باعث پوسیدگی بین دندانی، التهاب لثه و حتی تحلیل استخوان میشود. طبق تحقیقات شایع ترین محل بروز پوسیدگی ، نواحی بین دندانی ست که غالبا منجر به درگیر شدن سطوح مجاور دو دندان، به شکل پشت به پشت میشود.
در این مقاله به زبان ساده اما علمی توضیح میدهیم روش اصولی کشیدن نخ دندان چیست، چه اشتباهاتی رایج است، چه زمانی باید نخ بکشیم و چگونه این عادت را به بخشی ثابت از مراقبت روزانه خود تبدیل کنیم.
چرا کشیدن نخ دندان اهمیت حیاتی دارد؟
پلاک میکروبی ترکیبی از باکتریها و بقایای غذایی است که بین دندانها تجمع پیدا میکند. اگر این پلاک طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت حذف نشود:
- به جرم تبدیل میشود
- لثه ملتهب و خونریزیدار میشود
- پوسیدگیهای پنهان بین دندانها ایجاد میشود
- بوی بد دهان به وجود میآید
مطالعات منتشر شده در Journal of Periodontology نشان دادهاند افرادی که بهطور منظم کشیدن نخ دندان را انجام میدهند، بهطور قابل توجهی کمتر دچار بیماریهای لثه میشوند.
روش اصولی کشیدن نخ دندان به زبان ساده (مرحله به مرحله)
بسیاری از افراد تصور میکنند نخ را فقط باید بین دندانها رد کرد. اما اگر تکنیک صحیح رعایت نشود، ممکن است نهتنها مؤثر نباشد، بلکه باعث آسیب به لثه شود.
در ادامه مراحل صحیح کشیدن نخ دندان را به زبان ساده توضیح میدهیم:
مرحله ۱: مقدار مناسب نخ را جدا کنید
نزدیک به ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر از نخ دندان را جدا کنید. این مقدار به شما اجازه میدهد برای هر فاصله دندانی از قسمت تمیز نخ استفاده کنید.
مرحله ۲: نخ را دور انگشتان بپیچید
دو سر نخ را دور انگشتان میانی هر دست بپیچید و حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر از نخ را بین دو دست نگه دارید. کنترل نخ باید با انگشتان شست و اشاره انجام شود.
مرحله ۳: نخ را بهآرامی بین دندانها هدایت کنید
نخ را با حرکت ملایم جلو و عقب وارد فضای بین دندانها کنید.
هرگز نخ را با فشار ناگهانی به داخل لثه فرو نبرید؛ این کار باعث آسیب و خونریزی میشود.
مرحله ۴: شکل حرف C را ایجاد کنید
این مهمترین بخش در کشیدن نخ دندان است.
وقتی نخ وارد فضای بین دندان شد، آن را به دور یک دندان خم کنید تا به شکل حرف C دربیاید. سپس نخ را از بالا به پایین روی سطح کناری دندان حرکت دهید.
این حرکت باعث حذف پلاک چسبیده به دیواره دندان میشود.
مرحله ۵: زیر خط لثه را تمیز کنید
نخ را کمی زیر خط لثه ببرید (بدون فشار زیاد) و با حرکت بالا و پایین، پلاک ناحیه اتصال لثه و دندان را پاک کنید.
مرحله ۶: برای هر فاصله از قسمت تمیز نخ استفاده کنید
پس از تمیز کردن هر فاصله، بخش جدیدی از نخ را جایگزین کنید تا باکتریها به سایر دندانها منتقل نشوند.
مرحله ۷: برای خروج نخ دندان،ترجیحا از بغل دندانها ، آن را آزاد کنید
در صورتیکه مسیر خروج نخ با مسیر ورود آن یکی باشد، امکان بر جا گذاشتن پلاک میکروبی در نواحی تماس بین دندانی و بروز پوسیدگی افزایش میابد.
چند بار در روز باید کشیدن نخ دندان انجام شود؟
حداقل به طور روزانه یک بار، ترجیحاً قبل از خواب انجام شود.
چرا شب؟
زیرا در طول شب ترشح بزاق کاهش مییابد و محیط دهان برای رشد باکتریها مناسبتر میشود. اگر باقیمانده غذا بین دندانها باقی بماند، احتمال پوسیدگی چند برابر میشود.
اشتباهات رایج در کشیدن نخ دندان
بسیاری از بیماران نخ میکشند، اما به شکل اشتباه. این اشتباهات شامل:
- نخ را فقط رد میکنند
بدون حرکت C شکل و تمیز کردن سطح دندان.
- نخ را محکم به لثه میزنند
که باعث بریدگی و تحلیل لثه میشود.
- فقط زمانی که غذا گیر میکند نخ میکشند
در حالی که کشیدن نخ دندان باید یک عادت روزانه باشد، نه فقط هنگام احساس گیر غذایی. - از یک قسمت نخ برای همه دندانها استفاده میکنند
این کار باعث انتقال باکتریها میشود. - نخ را خصوصا هنگام خروج با شدت از نواحی تماس بین دندانی عبور میدهند.
این کار ، موجب بروز سایش های مینایی، حساسیت های دندانی و حتی به جا گذاشتن پلاک و بروز پوسیدگی های بین دندانی میشود.
آیا خونریزی هنگام نخ کشیدن طبیعی است؟
اگر بهتازگی شروع به کشیدن نخ دندان کردهاید، ممکن است در چند روز اول کمی خونریزی مشاهده شود. این معمولاً نشانه التهاب لثه است.
اگر پس از یک هفته استفاده منظم همچنان خونریزی ادامه داشت، احتمال وجود التهاب پیشرفته لثه وجود دارد و باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
انواع نخ دندان؛ کدام بهتر است؟
۱. نخ مومی
لغزش راحتتر بین دندانهای فشرده.
۲. نخ بدون موم
قدرت پاککنندگی بیشتر در فضاهای معمولی.
۳. نخ مخصوص ارتودنسی (سوپرفلاس)
برای بیماران دارای براکت یا بریج مناسب است.
۴. فلاسپیک (نخ دستهدار)
استفاده آسانتر، اما معمولاً امکان استفاده از بخش تمیز نخ برای هر فاصله وجود ندارد.
نخ کشیدن دندان در شرایط خاص
- بیماران ارتودنسی
باید از سوپرفلاس یا واترجت استفاده کنند تا زیر سیمها تمیز شود.
- بیماران دارای ایمپلنت
تمیز کردن اطراف ایمپلنت بسیار حیاتی است تا از عفونت اطراف آن جلوگیری شود.
- بیماران دارای لمینت یا کامپوزیت
باید با ملایمت نخ بکشند تا به لبه ترمیم آسیب نرسد.
ترتیب صحیح: اول نخ یا اول مسواک؟
تحقیقات جدید نشان میدهد اگر ابتدا کشیدن نخ دندان انجام شود و سپس مسواک زده شود، فلوراید خمیردندان بهتر به فواصل بین دندانی نفوذ میکند. بنابراین:
- اول نخ
- بعد مسواک
فواید بلندمدت کشیدن نخ دندان
اگر بهصورت منظم و صحیح انجام شود:
- کاهش چشمگیر پوسیدگیهای بین دندانی
- کاهش نیاز به درمانهای عصبکشی
- پیشگیری از بیماری لثه
- جلوگیری از تحلیل استخوان
- افزایش طول عمر ایمپلنت و روکش
- کاهش بوی بد دهان
چرا بسیاری از افراد کشیدن نخ دندان را جدی نمیگیرند؟
دلایل رایج:
- کمبود زمان
- خونریزی اولیه
- ندانستن روش صحیح
- تصور اشتباه که مسواک کافی است
اما واقعیت این است که کشیدن نخ دندان فقط ۲ تا ۳ دقیقه زمان میبرد و میتواند از هزینههای درمانی سنگین در آینده جلوگیری کند.
برنامه مراقبت کامل روزانه
صبح:
- مسواک
- در صورت نیاز دهانشویه
شب:
- نخ کشیدن دندان
- مسواک دقیق
- عدم مصرف خوراکی پس از آن
جمعبندی
نخ کشیدن دندان یکی از سادهترین اما مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت دهان است. مسواک بهتنهایی کافی نیست و بدون نخ، بخش بزرگی از سطح دندانها تمیز نمیشود. اجرای صحیح تکنیک کشیدن نخ دندان تنها چند دقیقه زمان میبرد، اما میتواند از پوسیدگی، بیماری لثه و درمانهای پرهزینه جلوگیری کند.
اگر هنگام کشیدن نخ دندان دچار درد، خونریزی مداوم یا گیر کردن نخ میشوید، بهتر است وضعیت لثه و دندانهای شما بهصورت تخصصی بررسی شود.
برای دریافت آموزش عملی و بررسی سلامت لثهها میتوانید از طریق وبسایت مطب دندانپزشکی تخصصی دکتر آزاده خاجوی وقت مشاوره رزرو کنید.
سوالات متداول (FAQ) درباره کشیدن نخ دندان
- آیا هر روز باید نخ بکشیم؟
بله، حداقل یک بار در روز. - اگر لثه خونریزی کند باید نخ را قطع کنیم؟
خیر، معمولاً پس از چند روز منظم استفاده، التهاب کاهش مییابد. - کودکان از چه سنی باید نخ بکشند؟
زمانی که تماس دندانی بین دندانها ایجاد شود (معمولاً از ۳ تا ۴ سالگی با کمک والدین). - آیا واترجت جایگزین نخ است؟
میتواند مکمل باشد، اما در بسیاری موارد نخ کلاسیک مؤثرتر است. - اگر فاصله بین دندانها زیاد باشد چه کنیم؟
میتوان از برس بیندندانی استفاده کرد. - ۶. آیا پس از ترمیم یا روکش کردن دندان، نخ دندان می بایست آزادانه از بین دندان ها عبور کند؟
- خیر ، تماس صحیح بین دندان ها به گونه ایست که، نخ دندان با یک مقاومت متوسط عبور کند. نه آزادنه ، و نه انقدر سخت که امکان عبور نداشته باشد و پاره یا ریش ریش شود.
